Co określa temat związany z kryptowalutami?

Fundamentalne elementy dyskursu związanego z kryptowalutami

Zrozumienie, co składa się na „tematykę związaną z krypto”, wymaga głębokiego zanurzenia się w technologie podstawowe, aplikacje oraz zasady filozoficzne, które zbiorowo tworzą ekosystem aktywów cyfrowych. W swej istocie tematyka kryptowalutowa koncentruje się wokół koncepcji decentralizacji, kryptografii oraz technologii rozproszonego rejestru (DLT), przede wszystkim blockchaina. Elementy te umożliwiają powstanie nowych form cyfrowej wartości, własności oraz interakcji peer-to-peer, które zasadniczo różnią się od tradycyjnych systemów scentralizowanych.

Główne założenia i technologie fundamentowe

Sama definicja tematu kryptowalutowego wywodzi się z zestawu innowacyjnych technologii i zasad, które stanowią podstawę tej młodej branży.

• Blockchain: Technologia Rozproszonego Rejestru (DLT)

  • Blockchain to zdecentralizowany, rozproszony i niezmienny rejestr, który zapisuje transakcje w sieci komputerów. W przeciwieństwie do tradycyjnej bazy danych kontrolowanej przez pojedynczy podmiot, rejestr blockchaina jest utrzymywany zbiorowo przez wszystkich uczestników.
  • Kluczowe cechy:
    • Decentralizacja: Brak pojedynczego punktu kontroli. Sieć działa poprzez konsensus wśród swoich uczestników.
    • Niezmienność (Immutability): Po dodaniu transakcji (lub „bloku”) do łańcucha, nie można jej zmienić ani usunąć. Zapewnia to odporny na manipulacje zapis.
    • Przejrzystość: Wszystkie transakcje są widoczne dla każdego w sieci, choć często w sposób pseudonimowy. Sprzyja to zaufaniu i możliwości audytu.
    • Bezpieczeństwo: Techniki kryptograficzne łączą bloki ze sobą, co sprawia, że sfałszowanie danych bez wykrycia jest niezwykle trudne.
  • Technologia blockchain stanowi kręgosłup niemal wszystkich kryptowalut i zdecentralizowanych aplikacji. Każda dyskusja na temat mechaniki tworzenia, przesyłania lub zabezpieczania aktywów cyfrowych nieuchronnie dotyczy blockchaina.

• Kryptografia: Zabezpieczanie interakcji cyfrowych

  • Kryptografia to praktyka i nauka o technikach bezpiecznej komunikacji w obecności osób trzecich (adwersarzy). W kontekście krypto nie chodzi tylko o szyfrowanie wiadomości, ale także o udowadnianie tożsamości, zapewnianie integralności danych i umożliwianie zaufania bez pośredników.
  • Podstawowe pojęcia kryptograficzne w krypto:
    • Kryptografia klucza publicznego (kryptografia asymetryczna): Obejmuje parę matematycznie powiązanych kluczy: klucz publiczny (udostępniany) i klucz prywatny (utrzymywany w tajemnicy). Klucz publiczny służy do szyfrowania wiadomości lub weryfikacji podpisów cyfrowych, podczas gdy klucz prywatny deszyfruje wiadomości lub tworzy podpisy. Pozwala to na bezpieczne transakcje i dowód własności.
    • Hashing (Funkcje skrótu): Kryptograficzna funkcja skrótu przyjmuje dane wejściowe (wiadomość) i zwraca alfanumeryczny ciąg bajtów o stałej długości („hash” lub „skrót”). Proces ten jest jednokierunkowy, co oznacza, że odwrócenie hasha w celu znalezienia oryginalnych danych wejściowych jest obliczeniowo niewykonalne. Hashe są kluczowe dla łączenia bloków w blockchainie, weryfikacji integralności danych i tworzenia unikalnych identyfikatorów.
    • Podpisy cyfrowe: Tworzone przy użyciu klucza prywatnego, podpis cyfrowy dowodzi, że konkretna osoba lub podmiot autoryzował transakcję lub wiadomość. Zapewnia autentyczność, integralność i niezaprzeczalność.
  • Każdy temat dotyczący bezpieczeństwa, prywatności lub aspektów własności aktywów cyfrowych lub systemów zdecentralizowanych jest bezpośrednio związany z kryptografią.

• Mechanizmy konsensusu: Osiąganie porozumienia

  • W sieci zdecentralizowanej uczestnicy potrzebują sposobu na uzgodnienie poprawnego stanu rejestru, zwłaszcza gdy dodawane są nowe transakcje. Mechanizmy konsensusu to algorytmy, które pozwalają osiągnąć to porozumienie, zapobiegając manipulowaniu siecią przez złośliwych aktorów.
  • Wybitne przykłady:
    • Proof-of-Work (PoW): Wymaga od uczestników (górników) nakładu znacznych zasobów obliczeniowych w celu rozwiązania złożonej zagadki matematycznej, by dodać nowy blok. Pierwszy, który ją rozwiąże, dodaje blok i otrzymuje nagrodę. Pionierem PoW jest Bitcoin.
    • Proof-of-Stake (PoS): Uczestnicy (walidatorzy) „blokują” (stake) określoną ilość swojej kryptowaluty jako zabezpieczenie, aby zostać wybranym do walidacji nowych bloków. Prawdopodobieństwo wyboru jest często proporcjonalne do ilości zastakowanych środków. Ethereum przeszło na PoS.
    • Delegated Proof-of-Stake (DPoS): Wariacja, w której posiadacze tokenów głosują na mniejszą grupę delegatów, którzy następnie walidują transakcje w ich imieniu.
  • Dyskusje wokół bezpieczeństwa sieci, finalizacji transakcji, zużycia energii i modeli zarządzania często dotyczą mechanizmów konsensusu.

• Decentralizacja: Podstawowa filozofia

  • Decentralizacja to coś więcej niż tylko funkcja techniczna; to fundamentalna zasada. Implikuje ona odejście od centralnej kontroli – sprawowanej przez rządy, korporacje czy instytucje finansowe – w stronę systemu, w którym władza i dane są rozproszone wśród uczestników sieci.
  • Konsekwencje:
    • Odporność na cenzurę: Bez centralnego organu kontrolującego lub blokującego transakcje, sieć staje się odporna na cenzurę.
    • Zwiększona odporność: Brak pojedynczego punktu awarii sprawia, że system jest bardziej wytrzymały na ataki lub przerwy w działaniu.
    • Dostęp bez zezwolenia (Permissionless): Zazwyczaj każdy może uczestniczyć w sieci zdecentralizowanej bez konieczności uzyskiwania zgody od centralnego nadzorcy.
  • Każda rozmowa o implikacjach etycznych, filozofii politycznej lub fundamentalnych różnicach strukturalnych między systemami tradycyjnymi a krypto jest nieodłącznie związana z kryptowalutami ze względu na nacisk na decentralizację.

Odróżnienie krypto od tradycyjnych finansów

Temat związany z krypto często zyskuje na znaczeniu poprzez kontrastowanie z systemami tradycyjnymi, szczególnie w finansach i zarządzaniu danymi.

• Systemy bezzezwoleniowe vs. zezwoleniowe:
  • Tradycyjne finanse działają w oparciu o systemy zezwoleniowe, wymagające pośredników (banków, brokerów) do uzyskania dostępu i realizacji transakcji.
  • Większość systemów krypto jest bezzezwoleniowa (permissionless), co pozwala każdemu na bezpośredni udział bez uprzedniej autoryzacji.
• Pośrednicy vs. interakcja bezpośrednia:
  • Systemy tradycyjne w dużej mierze polegają na zaufanych stronach trzecich w celu ułatwienia transakcji i zapewnienia bezpieczeństwa.
  • Systemy krypto dążą do usunięcia tych pośredników, umożliwiając interakcje peer-to-peer (P2P) bezpośrednio między użytkownikami, gdzie zaufanie zostaje zastąpione dowodem kryptograficznym i konsensusem sieciowym.
• Globalna dostępność:
  • Sieci krypto są z natury globalne i działają 24/7, co czyni je dostępnymi dla każdego, kto ma połączenie z Internetem, często omijając ograniczenia geograficzne i jurysdykcyjne tradycyjnych finansów.

Kluczowe filary tematyki związanej z krypto

Poza technologiami podstawowymi, konkretne kategorie aktywów, platform i aplikacji definiują szeroki wachlarz tematów kryptowalutowych.

Kryptowaluty i aktywa cyfrowe

Są to najbardziej widoczne przejawy świata krypto i często punkt wejścia dla wielu osób.

• Kryptowaluty:

  • Definiowane jako cyfrowe lub wirtualne waluty zabezpieczone kryptografią, co sprawia, że są niemal niemożliwe do sfałszowania lub podwójnego wydatkowania. Wiele kryptowalut to zdecentralizowane sieci oparte na technologii blockchain.
  • Funkcje:
    • Środek wymiany: Używane do kupna i sprzedaży towarów oraz usług.
    • Magazyn wartości: Przechowywane jako inwestycja, podobnie jak złoto, z oczekiwaniem zachowania lub zwiększenia siły nabywczej w czasie.
    • Jednostka rozliczeniowa: Choć rzadziej spotykane, niektóre kryptowaluty mogą służyć jako podstawa do wyceny innych aktywów lub usług w ramach konkretnego ekosystemu.
  • Przykłady obejmują Bitcoina (BTC), pierwszą i największą kryptowalutę pod względem kapitalizacji rynkowej, często uważaną za „cyfrowe złoto”, oraz Ethereum (ETH), które zasila rozległy ekosystem zdecentralizowanych aplikacji.

• Tokeny zamienne (Fungible) vs. niezamienne (NFT):

  • Tokeny zamienne: Wzajemnie wymienne, jak waluta fiducjarna (jeden banknot dolarowy jest równy każdemu innemu). Większość kryptowalut jest zamienna.
  • Tokeny niezamienne (NFT): Unikalne i niewymienne aktywa cyfrowe przechowywane na blockchainie, reprezentujące własność konkretnego przedmiotu lub treści, niezależnie od tego, czy jest to sztuka cyfrowa, muzyka, przedmioty w grach, czy nawet aktywa ze świata rzeczywistego. Dyskusje o cyfrowej własności, własności intelektualnej w sferze cyfrowej czy tokenizowanych aktywach mieszczą się mocno w domenie krypto.

• Stablecoiny:

  • Kryptowaluty zaprojektowane w celu zminimalizowania zmienności cen w stosunku do „stabilnego” aktywa lub waluty fiducjarnej, takiej jak dolar amerykański. Stanowią one most między zmiennymi kryptowalutami a tradycyjnym pieniądzem fiducjarnym.
  • Kategorie:
    • Oparte na walucie fiducjarnej (fiat-backed): Powiązane 1:1 z walutą fiducjarną i zabezpieczone rezerwami (np. USDT, USDC).
    • Oparte na kryptowalutach (crypto-backed): Nadmiarowo zabezpieczone innymi kryptowalutami (np. DAI).
    • Algorytmiczne: Utrzymują powiązanie poprzez zautomatyzowane algorytmy dostosowujące podaż i popyt (choć niektóre przeszłe projekty tego typu napotkały znaczne trudności).
  • Ich rola w handlu, przekazach pieniężnych oraz jako „bezpieczna przystań” podczas zmienności rynkowej czyni je kluczowym tematem krypto.

• Tokeny użytkowe (Utility) vs. inwestycyjne (Security):

  • Tokeny użytkowe: Dają posiadaczom dostęp do produktu lub usługi w ramach konkretnego ekosystemu blockchain (np. płacenie za opłaty transakcyjne, dostęp do funkcji).
  • Tokeny inwestycyjne (Security): Reprezentują własność w aktywie bazowym, takim jak udziały w firmie, nieruchomości lub udział w przychodach. Podlegają one regulacjom dotyczącym papierów wartościowych.

Platformy i protokoły blockchain

Tematy te zgłębiają infrastrukturę, na której budowane są aktywa cyfrowe i zdecentralizowane aplikacje.

• Blockchainy Warstwy 1 (Layer 1):

  • Podstawowe sieci blockchain, które przetwarzają i finalizują transakcje we własnym łańcuchu. Zapewniają one bazowe bezpieczeństwo i decentralizację.
  • Przykłady: Bitcoin, Ethereum, Solana, Cardano. Dyskusje o ich przepustowości, mechanizmach konsensusu i natywnej tokenomice są ściśle związane z krypto.

• Rozwiązania Warstwy 2 (Layer 2):

  • Protokoły lub struktury zbudowane na istniejących blockchainach Warstwy 1 w celu poprawy skalowalności i szybkości transakcji, często poprzez przetwarzanie transakcji poza głównym łańcuchem i późniejsze rozliczanie ich na nim.
  • Przykłady: Lightning Network (dla Bitcoina), Arbitrum, Optimism (dla Ethereum). Tematy związane z przeciążeniem sieci, opłatami transakcyjnymi i rozwiązaniami skalującymi są niezbędnymi dyskusjami w krypto.

• Protokoły interoperacyjności:

  • Rozwiązania zaprojektowane, by umożliwić różnym blockchainom komunikację oraz przesyłanie aktywów lub danych między sobą, adresując problem odizolowanych ekosystemów („walled gardens”).
  • Przykłady: Polkadot, Cosmos. Debaty o przyszłości wielołańcuchowej (multi-chain) i potrzebie komunikacji międzyłańcuchowej należą do tej kategorii.

• Smart kontrakty (Inteligentne kontrakty):

  • Samo-wykonujące się kontrakty, w których warunki umowy są zapisane bezpośrednio w liniach kodu. Działają na blockchainie i automatycznie wykonują się po spełnieniu określonych warunków, bez udziału pośredników. Ethereum było pionierem ogólnego zastosowania smart kontraktów.
  • Każda dyskusja o zautomatyzowanych umowach, zdecentralizowanych aplikacjach (dApps) czy programowalnym zaufaniu jest głęboko spleciona ze smart kontraktami.

Zdecentralizowane Finanse (DeFi)

DeFi odnosi się do ekosystemu aplikacji finansowych zbudowanych na technologii blockchain, mających na celu odtworzenie tradycyjnych usług finansowych w sposób zdecentralizowany, przejrzysty i bezzezwoleniowy.

• Protokoły pożyczkowe:

  • Platformy pozwalające użytkownikom pożyczać swoje aktywa krypto w celu zarabiania odsetek lub pożyczać aktywa poprzez dostarczenie zabezpieczenia, a wszystko to bez udziału tradycyjnych banków.
  • Przykłady: Aave, Compound. Analiza stóp procentowych, wskaźników zabezpieczenia i pożyczek błyskawicznych (flash loans) to tematy DeFi.

• Zdecentralizowane giełdy (DEX):

  • Platformy umożliwiające handel kryptowalutami bezpośrednio na blockchainie w trybie peer-to-peer, bez centralnego pośrednika przechowującego środki użytkowników.
  • Automatyczni Animatorzy Rynku (AMM): Powszechny typ DEX, który wykorzystuje pule płynności i algorytmy do określania cen aktywów, zamiast tradycyjnych arkuszy zleceń.
  • Przykłady: Uniswap, PancakeSwap. Strategie handlowe, dostarczanie płynności i nietrwała strata (impermanent loss) to tematy z zakresu DeFi.

• Yield Farming i Staking:

  • Yield Farming: Praktyka wykorzystywania różnych protokołów DeFi w celu maksymalizacji zysków z posiadanych kryptowalut, często poprzez dostarczanie płynności lub pożyczanie aktywów.
  • Staking: Blokowanie kryptowalut w celu wsparcia operacji sieci blockchain typu Proof-of-Stake w zamian za nagrody.
  • Działania te reprezentują różne sposoby, w jakie użytkownicy mogą zarabiać pasywny dochód ze swoich aktywów cyfrowych.

• Zdecentralizowane Organizacje Autonomiczne (DAO):

  • Organizacje reprezentowane przez zasady zapisane jako program komputerowy, przejrzyste, kontrolowane przez członków organizacji i niepodlegające wpływom centralnego rządu. Posiadacze tokenów zazwyczaj głosują nad propozycjami.
  • DAO zarządzają wieloma protokołami DeFi i są kluczowe dla dyskusji o zdecentralizowanym zarządzaniu i projektach kierowanych przez społeczność.

Web3 i powstające aplikacje

Web3 to szeroka koncepcja odnosząca się do zdecentralizowanego Internetu zbudowanego na technologii blockchain, mająca na celu zapewnienie użytkownikom większej kontroli nad ich danymi i tożsamościami cyfrowymi.

• Tokeny niezamienne (NFT): Jak wspomniano, te unikalne aktywa stanowią znaczącą część ruchu Web3, umożliwiając nowe formy cyfrowej własności sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich, elementów gier i innych.
• Metaverse:
  • Trwałe, współdzielone wirtualne światy, w których użytkownicy mogą wchodzić w interakcje, grać, nawiązywać kontakty towarzyskie i prowadzić handel. Technologia blockchain i NFT mogą zapewnić niezmienną własność wirtualnej ziemi, awatarów i przedmiotów w grach wewnątrz tych metawersów.
  • Tematy obejmują wirtualne gospodarki, cyfrową tożsamość i immersyjne doświadczenia w wirtualnych światach opartych na blockchainie.
• Zdecentralizowana Tożsamość (DID):
  • Systemy pozwalające jednostkom kontrolować własne tożsamości cyfrowe, udowadniając, kim są, bez polegania na centralnych organach i bez przekazywania nadmiarowych danych osobowych.
  • Skupia się na prywatności użytkownika i suwerenności w sferze cyfrowej.
• Gry Play-to-Earn (P2E):
  • Modele gier, w których gracze mogą zarabiać kryptowaluty lub NFT poprzez rozgrywkę, skutecznie monetyzując swój czas i wysiłek włożony w grę.
  • Istotne są tu dyskusje wokół gospodarek w grach, własności aktywów cyfrowych i nowych paradygmatów gamingu.

Aspekty operacyjne i regulacyjne

Zrozumienie praktycznych aspektów i sił zewnętrznych wpływających na przestrzeń krypto jest również integralną częścią definiowania tematów związanych z kryptowalutami.

Portfele i przechowywanie (Custody)

Tematy te są niezbędne dla każdego, kto wchodzi w interakcję z aktywami cyfrowymi.

• Gorące portfele (Hot Wallets) vs. zimne portfele (Cold Wallets):
  • Gorące portfele: Połączone z Internetem (np. portfele programowe, portfele giełdowe). Wygodne, ale zazwyczaj mniej bezpieczne dla dużych środków.
  • Zimne portfele: Rozwiązania do przechowywania offline (np. portfele sprzętowe, portfele papierowe). Oferują wyższe bezpieczeństwo dzięki trzymaniu kluczy prywatnych poza siecią.
• Rozwiązania powiernicze (Custodial) vs. niepowiernicze (Non-Custodial):
  • Powiernicze: Strona trzecia (np. giełda) przechowuje i zarządza Twoimi kluczami prywatnymi. Nie masz pełnej kontroli nad swoimi aktywami.
  • Niepowiernicze: Zachowujesz pełną kontrolę nad swoimi kluczami prywatnymi, a tym samym nad swoimi aktywami.
• Frazy seed i zarządzanie kluczami prywatnymi:
  • Frazy seed (frazy mnemotechniczne) to serie słów, które pozwalają odtworzyć klucz prywatny. Właściwe zarządzanie i zabezpieczanie tych fraz jest kluczowe dla bezpieczeństwa aktywów.
  • Wszelkie porady lub dyskusje dotyczące zabezpieczania aktywów cyfrowych, zarządzania kluczami prywatnymi lub wyboru rozwiązań do przechowywania są bezpośrednio związane z krypto.

Bezpieczeństwo i zagrożenia

Krajobraz bezpieczeństwa i nieodłączne ryzyko to krytyczne elementy dyskursu krypto.

• Typowe wektory ataków:
  • Ataki i exploity: Luki w smart kontraktach, giełdach lub protokołach.
  • Phishing i inżynieria społeczna: Oszustwa mające na celu nakłonienie użytkowników do ujawnienia kluczy prywatnych lub zatwierdzenia złośliwych transakcji.
  • Rug pulls i oszustwa: Frakcyjne projekty, w których deweloperzy porzucają projekt i kradną fundusze inwestorów.
• Krajobraz regulacyjny:
  • Poznaj swojego klienta (KYC) / Przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy (AML): Przepisy mające na celu zapobieganie nielegalnym działaniom, często stosowane wobec scentralizowanych giełd krypto.
  • Opodatkowanie: Sposób, w jaki różne jurysdykcje klasyfikują i opodatkowują aktywa krypto.
  • Ochrona konsumenta: Wysiłki zmierzające do ochrony użytkowników przed oszustwami i manipulacjami rynkowymi.
  • Dyskusje o polityce rządu, ramach prawnych i ich wpływie na adopcję oraz innowacje krypto są istotnymi tematami w branży.
• Zmienność i ryzyko rynkowe:
  • Wrodzone wahania cen wielu kryptowalut, na które wpływ mają nastroje rynkowe, czynniki makroekonomiczne i rozwój technologiczny.
  • Tematy obejmują analizę rynku, strategie zarządzania ryzykiem i rozważania inwestycyjne.

Górnictwo i walidacja

Procesy, dzięki którym transakcje są weryfikowane, a nowe bloki dodawane do blockchaina.

• Górnictwo Proof-of-Work:
  • Obejmuje specjalistyczny sprzęt (ASIC) rozwiązujący złożone zagadki kryptograficzne.
  • Tematy: Zużycie energii, pule wydobywcze (mining pools), postęp sprzętowy i wpływ na środowisko.
• Walidacja Proof-of-Stake:
  • Obejmuje „staking” kryptowalut w celu zabezpieczenia sieci.
  • Tematy: Nagrody za staking, ekonomia walidatorów i kary (slashing).
  • Każda dyskusja o śladzie środowiskowym, zachętach ekonomicznych czy wymaganiach technicznych dla zabezpieczania sieci blockchain jest związana z krypto.

Szersze implikacje społeczne i ekonomiczne

Wpływ krypto wykracza poza technologię i finanse, dotykając globalnych struktur społecznych i gospodarczych.

Inkluzja finansowa i populacje nieubankowione

• Dostęp do usług finansowych: Krypto może zapewnić osobom w regionach niedostatecznie obsługiwanych dostęp do systemów płatniczych, oszczędności i pożyczek bez konieczności posiadania tradycyjnej infrastruktury bankowej.
• Przekazy pieniężne: Ułatwianie tańszych i szybszych transgranicznych transferów pieniężnych, omijając tradycyjnych pośredników z wysokimi opłatami.
• Dyskusje o globalnej równości ekonomicznej, demokratyzacji finansów i upodmiotowieniu jednostek w krajach rozwijających się są ważnymi aspektami rozmowy o krypto.

Własność danych i prywatność

• Kontrola użytkownika nad danymi: Inicjatywy Web3 dążą do przyznania użytkownikom suwerenności nad ich danymi cyfrowymi, odchodząc od modeli, w których giganci technologiczni kontrolują dane osobowe.
• Pseudonimowość vs. anonimowość: Choć wiele transakcji krypto jest publicznie widocznych, często są one powiązane z adresami kryptograficznymi, a nie z tożsamościami ze świata rzeczywistego, co oferuje pewien stopień pseudonimowości. W pełni anonimowe transakcje są również tematem trwających badań i debat.
• Tematy badające prawa cyfrowe, ochronę prywatności i przyszłość tożsamości online są głęboko istotne.

Przyszły potencjał i wyzwania

• Skalowalność: Rozwiązywanie problemu obsługi ogromnie zwiększonego wolumenu transakcji przez sieci blockchain.
• Zużycie energii: Debaty dotyczące wpływu na środowisko, szczególnie w systemach Proof-of-Work.
• Jasność regulacyjna: Trwające wyzwanie polegające na opracowaniu jasnych i spójnych ram regulacyjnych na całym świecie.
• Bariery masowej adopcji: Przezwyciężanie złożoności technicznej, przeszkód w doświadczeniu użytkownika (UX) oraz publicznego sceptycyzmu w celu osiągnięcia powszechnej integracji.
• Wszelkie analizy prospektywne, krytyka lub propozycje ewolucji przestrzeni krypto należą do tej kategorii.

Podsumowując, temat związany z krypto to taki, który bezpośrednio lub pośrednio angażuje zasady decentralizacji, kryptografii i technologii rozproszonego rejestru. Obejmuje on tworzenie, przesyłanie i zarządzanie aktywami cyfrowymi; infrastrukturę i aplikacje zbudowane na blockchainie; usługi finansowe wymyślone na nowo poprzez DeFi; wizję zdecentralizowanego Internetu (Web3) oraz społeczne, ekonomiczne i regulacyjne implikacje tych postępów. Jeśli temat dotyka podstawowych komponentów technologicznych, rodzajów aktywów, warstwy aplikacji lub szerszego wpływu tej zmiany paradygmatu, jest on niezaprzeczalnie związany z kryptowalutami.